1η Εβδομάδα Αυγούστου 2026

Απάντηση σε Ερώτηση Συνδρομητή

ΘΕΜΑ : Αρμόδιο όργανο έγκρισης ΑΠΕ – ΠKTMNE έργου απευθείας ανάθεσης

Ερώτηση :

Καλησπέρα

Παρακαλούμε για την έγγραφη και αιτιολογημένη άποψή σας σχετικά με το αρμόδιο όργανο έγκρισης του 1ου ΑΠΕ – 1ου ΠΚΤΜΝΕ του έργου «Αντικατάσταση αγωγού ύδρευσης ……………………».

Η σύμβαση ανατέθηκε απευθείας, σύμφωνα με το άρθρο 118 του ν. 4412/2016, με αρχική συμβατική αξία 69.067,43 € με ΦΠΑ, ήτοι 55.699,54 € χωρίς ΦΠΑ.

Σύμφωνα με το άρθρο 156 παρ. 7 του ν. 4412/2016, οι ΑΠΕ και τα ΠΚΤΜΝΕ εγκρίνονται από την Προϊσταμένη Αρχή.

Το άρθρο 138 παρ. 2 περ. αη΄ υποπερ. iv και το άρθρο 609 παρ. 2 του ν. 5314/2026 ορίζουν, ως γενικό κανόνα, τη Δημοτική Επιτροπή ως Προϊσταμένη Αρχή κατά την εκτέλεση συμβάσεων έργων.

Αντίθετα, το άρθρο 609 παρ. 5 προβλέπει ειδικά για τις απευθείας αναθέσεις ότι ο Δήμαρχος ασκεί τις αρμοδιότητες της αναθέτουσας αρχής και κατά το στάδιο εκτέλεσης, ενώ το άρθρο 611 παρ. 2 ορίζει ότι ο Δήμαρχος αποφασίζει για κάθε ζήτημα που ανακύπτει κατά την εκτέλεση των συμβάσεων αυτών.

Επισημαίνεται ότι ο συγκεκριμένος ΑΠΕ είναι σε ισοζύγιο με την αρχική σύμβαση ως προς τη δαπάνη εργασιών. Η αύξηση του συνολικού ποσού του ΑΠΕ σε 84.157,45 € με ΦΠΑ οφείλεται αποκλειστικά σε δαπάνη αναθεώρησης ύψους 15.090,02 € με ΦΠΑ και όχι σε αύξηση της δαπάνης εργασιών ή σε συμπληρωματική σύμβαση.

Κατόπιν των ανωτέρω, παρακαλούμε να μας γνωρίσετε:

1. Αν αρμόδιο όργανο για την έγκριση του συγκεκριμένου ΑΠΕ – ΠΚΤΜΝΕ είναι η Δημοτική Επιτροπή ή ο Δήμαρχος.
2. Αν η αύξηση του συνολικού ποσού αποκλειστικά λόγω αναθεώρησης επηρεάζει τον χαρακτηρισμό της σύμβασης ως απευθείας ανάθεσης ή την αρμοδιότητα του αποφαινόμενου οργάνου.

Η απάντησή σας είναι απαραίτητη προκειμένου το θέμα να εισαχθεί στο κατά νόμο αρμόδιο όργανο και να αποφευχθεί ενδεχόμενη ακυρότητα της σχετικής απόφασης λόγω αναρμοδιότητας.

Απάντηση :

Σχετικά με τα ερωτήματά σας για το αρμόδιο όργανο έγκρισης του 1ου ΑΠΕ – 1ου ΠΚΤΜΝΕ του έργου «Αντικατάσταση αγωγού ύδρευσης ……………………», βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας (ν. 4412/2016 και ν. 5314/2026 - Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης) παρατίθενται αναλυτικά τα ακόλουθα:

1. Αρμόδιο Όργανο Έγκρισης ΑΠΕ – ΠΚΤΜΝΕ

Παρότι το άρθρο 138 παρ. 2 περ. αη΄ υποπερ. iv και το άρθρο 609 παρ. 2 του ν. 5314/2026 ορίζουν τη Δημοτική Επιτροπή ως γενική Προϊσταμένη Αρχή για τις συμβάσεις έργων, το άρθρο 609 παρ. 5 (ομοίως και το άρθρο 611 παρ. 2) εισάγουν ειδικό εξαιρετικό κανόνα για τις συμβάσεις απευθείας ανάθεσης. («Ειδικά στις περιπτώσεις απευθείας ανάθεσης, τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της αναθέτουσας αρχής, τόσο κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης των συμβάσεων έργων, μελετών και παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών, όσο και κατά το στάδιο εκτέλεσης αυτών, ασκούν ο δήμαρχος ή ο περιφερειάρχης ή ο πρόεδρος του νομικού προσώπου του άρθρου 607 ……………….»).

Συνεπώς, εφόσον η σύμβαση συνήφθη με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης (άρθρο 118 ν. 4412/2016), ο Δήμαρχος ασκεί αποκλειστικά τις αρμοδιότητες της αναθέτουσας/προϊσταμένης αρχής καθ’ όλο το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης.

Κατά συνέπεια, η έγκριση του Ανακεφαλαιωτικού Πίνακα Εργασιών (ΑΠΕ) και Πρωτοκόλλου Κανονισμού Τιμών Μονάδος Νέων Εργασιών (ΠΚΤΜΝΕ) αποτελεί πράξη/απόφαση που ανακύπτει κατά την εκτέλεση της σύμβασης (άρθρο 156 ν. 4412/2016). Συνεπώς, Αρμόδιο όργανο για την έγκριση του 1ου ΑΠΕ – 1ου ΠΚΤΜΝΕ (κατά το άρθρο 611 παρ. 2 του ν. 5314/2026) είναι ο Δήμαρχος.

2. Επίπτωση της Αύξησης λόγω Αναθεώρησης στον Χαρακτηρισμό της Σύμβασης

Γενικά περί Αναθεώρησης: Η δαπάνη αναθεώρησης τιμών (άρθρο 153 ν. 4412/2016) αποτελεί νόμιμη επιβάρυνση εκ του νόμου λόγω τιμαριθμικών αυξήσεων και δεν συνιστά τροποποίηση του φυσικού ή συμβατικού αντικειμένου (εργασιών) του έργου.

Επιπρόσθετα τονίζουμε ότι, καθόσον κατά το άρθρο 156 παρ. 1 του ν. 4412/2016, οι αυξομειώσεις/τροποποιήσεις υπολογίζονται επί του ποσού της αρχικής σύμβασης χωρίς να συνυπολογίζεται η αναθεώρηση, συνάγεται ότι η αύξηση της συνολικής δαπάνης λόγω αναθεώρησης δεν μεταβάλλει τον χαρακτήρα της σύμβασης ως απευθείας ανάθεσης.

Επιπρόσθετα, τα νόμιμα όρια για την επιλογή της διαδικασίας απευθείας ανάθεσης υπολογίζονται επί της αρχικής εκτιμώμενης/συμβατικής αξίας των εργασιών (χωρίς ΦΠΑ).

Στην περίπτωση του Έργου σας: Εφόσον ο ΑΠΕ παραμένει σε ισοζύγιο εργασιών ως προς την αρχική συμβατική αξία (55.699,54 € προ ΦΠΑ), η αρχική ανάθεση δεν έχει τροποποιηθεί ως προς το φυσικό της αντικείμενο.

Συμπερασματικά (Ως απάντηση και στα δύο ερωτήματά σας):

Κατά συνέπεια βάσει των ανωτέρω προαναφερομένων, δεν μετατοπίζουν την αρμοδιότητα στη Δημοτική Επιτροπή και συνεπώς (προς διασφάλιση της πλήρους νομιμότητας και αποφυγής ακυρότητας λόγω αναρμοδιότητας) τα ανωτέρω θέματα πρέπει να εισαχθούν,  μετά από σχετική θετική εισήγηση της Διευθύνουσας Υπηρεσίας / Τεχνικής Υπηρεσίας, προς έγκριση με Απόφαση Δημάρχου .

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ Άρθρου 44 Τεχνική επάρκεια αναθετουσών αρχών στις δημόσιες συμβάσεις έργων και μελετών (Μέρος Ι)

15/2025 ΕΣ (Ε ΚΛΙΜΑΚΙΟ)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσυμβατικός έλεγχος του σχεδίου της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης-Αποχέτευσης (Δ.Ε.Υ.Α.) και Αναπτυξιακού Οργανισμού Ο.Τ.Α. για την υλοποίηση έργου αντικατάστασης εξωτερικού δικτύου και αγωγού προσαγωγής εσωτερικού δικτύου ύδρευσης πόλης. Εν προκειμένω, νομίμως συνομολογείται η ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση. Συμβαλλόμενοι δημόσιοι φορείς, οι οποίοι δεσμεύονται να συνεργαστούν, με παροχή από τον Αναπτυξιακό Οργανισμό τεχνικής συνδρομής, ποσοτικά, ποιοτικά και χρονικά καθορισμένης για την υλοποίηση αναπτυξιακού δημόσιου σκοπού, λόγω ειδικώς αιτιολογημένης αδυναμίας της Δημοτικής Επιχείρησης να τον υλοποιήσει με ίδια μέσα και υπό την εποπτεία αυτής ως κυρίου του έργου. Πιστοποιημένη διαχειριστική επάρκεια. Περιορισμός οικονομικού ανταλλάγματος στην κάλυψη του αναγκαίου κόστους, χωρίς να υφίσταται πλεόνασμα κέρδους. Εξαίρεση σύναψης της εν λόγω σύμβασης από τις διαγωνιστικές διαδικασίες ανάθεσης του ενωσιακού δικαίου χωρίς να αντίκειται στην αρχή του ελεύθερου ανταγωνισμού. Δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης, με την επισήμανση ότι οποιαδήποτε σύμβαση, που θα τροποποιεί την ελεγχόμενη, δύναται να συναφθεί μόνον υπό την προϋπόθεση της τήρησης των διατάξεων περί υπαγωγής της στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

85/2025 ΕΣ (ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσυμβατικός έλεγχος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κιμώλου και της «Αναπτυξιακής Μονοπρόσωπης Ανώνυμης Εταιρείας Δήμου Φυλής», για την υλοποίηση της πράξης με τίτλο «Αναβάθμιση εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) Δήμου Κιμώλου». Οι προγραμματικές συμβάσεις δεν επιτρέπεται να λειτουργούν ως ισοδύναμη ή εναλλακτική με την ειδικώς προβλεπόμενη από την κείμενη νομοθεσία διαδικασία επιλογής αναδόχου για την επίλυση του ανακύπτοντος ζητήματος, ούτε να χρησιμοποιούνται καταχρηστικά για την παράκαμψη διατάξεων, που θέτουν συγκεκριμένους περιορισμούς στη δράση των ΟΤΑ. Προσδιορισμός της έννοιας των προγραμματικών συμβάσεων. Δυνατότητα εξαίρεσης αυτών από το πεδίο εφαρμογής του ν.4412/2016. Άρθρο 12 του ν. 4412/2016. Σύσταση «ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΥ ΦΥΛΗΣ Μ.Α.Ε.» με κύριο σκοπό την κάλυψη αναγκών γενικού συμφέροντος, ήτοι την εν γένει επιστημονική και τεχνική υποστήριξη του μοναδικού ΟΤΑ μετόχου της και εν γένει των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης. Πλήρωση των χαρακτηριστικών του οργανισμού δημοσίου δικαίου. Αναθέτουσα αρχή  σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 1 περ. 1 και 4 του ν.4412/2016. Εκτέλεση από αυτήν ποσοστού μικρότερου από το 20% των δραστηριοτήτων που αφορά η συνεργασία με τον Δήμο Κιμώλου στην ελεύθερη αγορά. Νομίμως συνομολογείται η ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση. Δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης, υπό την επισήμανση ότι οποιαδήποτε σύμβαση, που θα τροποποιεί την ελεγχόμενη, δύναται να συναφθεί μόνον υπό την προϋπόθεση της τήρησης των διατάξεων περί υπαγωγής της στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

100/2025 ΕΣ (ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσυμβατικός έλεγχος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Αστυπάλαιας και της «Αναπτυξιακής Μονοπρόσωπης Ανώνυμης Εταιρείας Δήμου Φυλής», για την υλοποίηση του έργου με τίτλο «Βελτίωση αγροτικής οδοποιίας του Δήμου Αστυπάλαιας. Έννοια και σκοπός των προγραμματικών συμβάσεων. Δεν επιτρέπεται αυτές να λειτουργούν ως ισοδύναμη ή εναλλακτική με την ειδικώς προβλεπόμενη από την κείμενη νομοθεσία διαδικασία επιλογής αναδόχου για την επίλυση του ανακύπτοντος ζητήματος, ούτε να χρησιμοποιούνται καταχρηστικά για την παράκαμψη διατάξεων, που θέτουν συγκεκριμένους περιορισμούς στη δράση των ΟΤΑ. Σε περίπτωση που σε προγραμματικές συμβάσεις προβλέπονται περιουσιακές μετακινήσεις μεταξύ του παρέχοντος την υπηρεσία φορέα και του λήπτη αυτής, οι οποίες πρέπει να σκοπούν και να περιορίζονται στην κάλυψη των απαραίτητων δαπανών για την εκτέλεση του συμβατικού αντικειμένου, οι συμβάσεις αυτές έχουν επαχθή χαρακτήρα. Δυνατότητα εξαίρεσης από το πεδίο εφαρμογής του ν.4412/2016. Άρθρα 12 και 44 του ν. 4412/2016. Φύση και σκοπός της εταιρείας «Αναπτυξιακή Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία Δήμου Φυλής Μ.Α.Ε.». Οργανισμός δημοσίου δικαίου που δύναται να συνιστά αναθέτουσα αρχή. Νομίμως συνομολογείται η ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση. Δέσμευση συμβαλλομένων να συνεργαστούν, με παροχή από την «ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΗΜΟΥ ΦΥΛΗΣ Μ.Α.Ε.» τεχνικής συνδρομής, ποσοτικά, ποιοτικά και χρονικά καθορισμένης, για την υλοποίηση αναπτυξιακού δημόσιου σκοπού, λόγω ειδικώς αιτιολογημένης αδυναμίας του Δήμου Αστυπάλαιας. Εξαίρεση της σύναψη της εν λόγω σύμβασης από τις διαγωνιστικές διαδικασίες ανάθεσης του ενωσιακού δικαίου και, ως εκ τούτου, δεν αντίκειται στην αρχή του ελεύθερου ανταγωνισμού. Δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης, υπό τους ακόλουθους όρους: α) Θα πρέπει να απαλειφθεί από το άρθρο 2 του σχεδίου σύμβασης, από τις υποχρεώσεις της ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΥ ΦΥΛΗΣ Μ.Α.Ε.», η ευθύνη για την αξιολόγηση των προσφορών, καθώς η τελευταία ανήκει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής Διαγωνισμού και β) στη σύμβαση θα περιληφθεί αναφορά στις ρήτρες που επιβάλλονται σε βάρος του συμβαλλομένου που παραβαίνει τους όρους αυτής (άρθρο 100 παρ. 2α΄ του ν.3852/2010). Οποιαδήποτε σύμβαση, που θα τροποποιεί την ελεγχόμενη, δύναται να συναφθεί μόνον υπό την προϋπόθεση της τήρησης των διατάξεων περί υπαγωγής της στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

123/2025 ΕΣ (ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσυμβατικός έλεγχος σύμβασης  για την υλοποίηση έργου για την κατασκευή Κλειστού Αθλητικού Κέντρου. Δυνατότητα Ο.Τ.Α να αναθέτουν, μέσω προγραμματικής σύμβασης, τις διαδικασίες σύναψης, εποπτείας και επίβλεψης δημόσιας σύμβασης έργου ή μελέτης, σε φορείς που προσδιορίζονται στο άρθρο 100 του ν.3852/2010. Προσδιορισμός των εν λόγω φορέων-αναθετουσών αρχών. Απαίτηση τεκμηρίωσης της αναγκαιότητας παροχής της τεχνικής υποστήριξης και της καταλληλότητας του Δικτύου να εξασφαλίσει στην τεχνική υπηρεσία του ενδιαφερόμενου Ο.Τ.Α. την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου δημόσιας ωφέλειας, προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της οικονομικότητας. Άρθρο 100 του ν.3852/2010. Σύναψη σύμβασης «ενδοϋπηρεσιακής (in house)» ανάθεσης. Προϋποθέσεις απαλλαγής του συμβαλλομένου Δήμου από την υποχρέωση διενέργειας διαγωνισμού. Εν προκειμένω, δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης. Επισημαίνεται ότι οποιαδήποτε τροποποίηση της σύμβασης δύναται να συναφθεί, μόνον υπό την προϋπόθεση της τήρησης των διατάξεων περί υπαγωγής της στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

160/2025 ΕΣ (ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσυμβατικός έλεγχος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ Περιφέρειας, Δήμου και Αναπτυξιακού Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την υλοποίηση του έργου ανάπλασης οικοδομικού τετραγώνου και κατασκευής υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων (ολοκλήρωση). Ο ανωτέρω Οργανισμός έχει συσταθεί με κύριο σκοπό την κάλυψη αναγκών γενικού συμφέροντος της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι ανάγκες αυτές δεν έχουν βιομηχανικό ή εμπορικό χαρακτήρα, διότι η εν λόγω εταιρεία, εφόσον συστάθηκε με συγκεκριμένο σκοπό και ανεξαρτήτως εάν η δραστηριότητά της συνεπάγεται κέρδη που διανέμονται στους μετόχους της, δεν αποσκοπεί κατά κύριο λόγο στην κερδοφορία. Οργανισμός δημοσίου δικαίου και ως εκ τούτου συνιστά αναθέτουσα αρχή. Εν προκειμένω, νομίμως συνομολογείται η ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 100 του ν.3852/2010 και 44 του ν.4412/2016. Οι συμβαλλόμενοι είναι δημόσιοι φορείς και δεσμεύονται για την υλοποίηση αναπτυξιακού δημόσιου σκοπού, λόγω ειδικώς αιτιολογημένης αδυναμίας του Δήμου να τον υλοποιήσει με ίδια μέσα και υπό την εποπτεία αυτού ως κυρίου του έργου. Πιστοποιημένη διαχειριστική επάρκεια για την υλοποίηση του αντικειμένου της σύμβασης, με επαρκώς στελεχωμένη τεχνική υπηρεσία, δυνάμενη να προσφύγει κατά νόμο και σε πρόσληψη τυχόν αναγκαίου πρόσθετου προσωπικού για την εκτέλεση της σύμβασης. Το οικονομικό αντάλλαγμα περιορίζεται στην κάλυψη του αναγκαίου κόστους, χωρίς να υφίσταται πλεόνασμα κέρδους. Ύπαρξη όλων των  αναγκαίων τυπικών στοιχείων των προγραμματικών συμβάσεων του άρθρου 100 του ν.3852/2010. H σύναψη της σύμβασης εξαιρείται από τις διαγωνιστικές διαδικασίες ανάθεσης του ενωσιακού δικαίου και δεν αντίκειται στην αρχή του ελεύθερου ανταγωνισμού. Δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου προγραμματικής σύμβασης.

264/2025 ΕΣ (ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσφυγή ανάκλησης. Υπογραφή σχεδίου προγραμματικής σύμβασης για παροχή υπηρεσιών σε Δήμο. Εν προκειμένω, η σύμβαση φέρει στοιχεία γνήσιας προγραμματικής σύμβασης. Αδυναμία Δήμου να προβεί, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, στην αναγκαία ενίσχυση με τακτικό προσωπικό των υπηρεσιών του, βάσει του άρθρου 103 του Συντάγματος. Το γεγονός ότι το προσδιοριζόμενο αντικείμενο δεν τελεί σε τυπική συνάρτηση με ισχύον τετραετές επιχειρησιακό πρόγραμμα συνιστά ανεκτή απόκλιση. Εξυπηρέτηση πρόσκαιρων και ποσοτικά περιορισμένων ανάγκες του Δήμου. Ζήτημα νομιμότητας της προϋπολογισθείσας δαπάνης ως προς το άμεσο μισθολογικό κόστος όσο και το έμμεσο κόστος. Ουσιώδεις πλημμέλειες που κωλύουν την υπογραφή της σύμβασης. Απορρίπτει.