4η Εβδομάδα Φεβρουαρίου 2026

 

Απάντηση σε ερώτημα συνδρομητή

ΘΕΜΑ : Διευκρινιστικό ερώτημα περί νομιμότητας σύναψης δημόσιας σύμβασης έργου με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, κατά τη διάρκεια ισχύος Συμφωνίας-Πλαίσιο όμοιου φυσικού αντικειμένου

Ερώτηση : Ο Δήμος ……………… αποτελεί τον Κύριο του Έργου με τίτλο «Συντηρήσεις οδών, ασφαλτοστρώσεις, τσιμεντοστρώσεις σε όλες τις Δ.Ε. του Δήμου ………» (Συμφωνία –Πλαίσιο). Το εν λόγω έργο αφορά στην αποκατάσταση πάσης φύσεως βλαβών ή αστοχιών που εντοπίζονται σε οδικά τμήματα, η αρμοδιότητα συντήρησης των οποίων εμπίπτει στον Δήμο μας.

Τον 08ο 2025 υπεγράφη το σχετικό Συμφωνητικό μεταξύ του αναδειχθέντος Αναδόχου και του Δήμου ………για την εκτέλεση της προαναφερθείσας Συμφωνίας - Πλαίσιο, συνολικού προϋπολογισμού 913.214,38€ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.). Η συνολική διάρκεια ισχύος της σύμβασης καθορίστηκε σε τρία (3) έτη από την ημερομηνία υπογραφής της, ήτοι έως τον 08ο 2028.

Στο πλαίσιο υλοποίησης της εν λόγω Συμφωνίας – Πλαίσιο, έχει ήδη εγκριθεί από τη Δημοτική Επιτροπή του Δήμου ………, μελέτη προϋπολογισμού 388.189,51€, η οποία αφορά στη συντήρηση οδών σε τέσσερις (4) οικισμούς.

Παρακαλούμε όπως μας γνωρίσετε εάν – βάσει του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου περί δημοσίων συμβάσεων – υφίσταται η νομική δυνατότητα να προβεί ο Δήμος μας (ενώ βρίσκεται σε πλήρη ισχύ η προαναφερθείσα Συμφωνία - Πλαίσιο), σε νέα, διακριτή σύναψη σύμβασης έργου, μέσω της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης, με διαφορετικό ανάδοχο και τίτλο «Επανόρθωση οδοστρωμάτων σε τμήματα του οικισμού …….», η οποία θα διαθέτει το ίδιο φυσικό αντικείμενο (ήτοι, συντήρηση και αποκατάσταση βλαβών και αστοχιών σε οδικά τμήματα του Δήμου).

Απάντηση :

Α΄. Γενική απάντηση :

Δεδομένης της ισχύος της Συμφωνίας – Πλαίσιο με τίτλο «Συντηρήσεις οδών, ασφαλτοστρώσεις, τσιμεντοστρώσεις σε όλες τις Δ.Ε. του Δήμου ……….», δεν παρέχεται η νομική δυνατότητα στον Δήμο σας να προβεί σε νέα, διακριτή σύναψη σύμβασης έργου, μέσω της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης, με διαφορετικό ανάδοχο και τίτλο «Επανόρθωση οδοστρωμάτων σε τμήματα του οικισμού ……….», η οποία θα διαθέτει το ίδιο φυσικό αντικείμενο (ήτοι, συντήρηση και αποκατάσταση βλαβών και αστοχιών σε οδικά τμήματα του Δήμου), ήτοι ομοειδές αντικείμενο με αυτό της ενεργούς Συμβάσεως.

Αυτό προκύπτει για του κάτωθι, και παρουσιαζόμενους αναλυτικά πιο κάτω, εκτεθέντες λόγους :

1. Κίνδυνος ταύτισης λόγω ομοειδών / παρεμφερών αντικειμένων των δύο Έργων ("Συντηρήσεις οδών" και "Επανόρθωση οδοστρωμάτων")
2. Κίνδυνος επικάλυψης αντικειμένων των δύο Έργων, καθώς η Σ-Π καλύπτει "όλες τις Δ.Ε." (άρα και το ………..)
3. Πιθανότητα ακυρότητας της διαδικασίας Απευθείας Ανάθεσης (Άρθρο 118 του Ν. 4412/2016) λόγω κατάτμησης.

Β΄. Απάντηση με βάση της Νομολογία ΕλΣυν

Η νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕλΣυν) είναι ιδιαίτερα αυστηρή στο ζήτημα της επικάλυψης αντικειμένου συμβάσεων, ειδικά όταν χρησιμοποιείται η απευθείας ανάθεση ενώ υπάρχει ενεργή Συμφωνία-Πλαίσιο (Σ-Π) ή άλλη διαγωνιστική διαδικασία.

Σας παραθέτουμε συγκεκριμένες Πράξεις και Αποφάσεις ΕλΣυν που θεμελιώνουν την απάντηση στο ερώτημά σας:

1. Δέσμευση από τους όρους της Συμφωνίας-Πλαίσιο

• Περίληψη Απόφασης 596/2019 Τμήμα 6: Η Σ-Π αποσκοπεί στον εκ των προτέρων καθορισμό των όρων για όλες τις εκτελεστικές συμβάσεις που θα ακολουθήσουν. Η Αναθέτουσα Αρχή δεσμεύεται να χρησιμοποιεί τους μηχανισμούς της Σ-Π για το αντικείμενο που αυτή καλύπτει.
• Κρίσιμο σημείο στην περίπτωσή σας: Η σύναψη παράλληλης σύμβασης με απευθείας ανάθεση για το ίδιο αντικείμενο προσβάλλει την αρχή της διαφάνειας και του ανταγωνισμού, καθώς ο ανάδοχος της Σ-Π έχει επιλεγεί μέσω ευρύτερου διαγωνισμού για να καλύψει αυτήν ακριβώς την ανάγκη σε όλη την επικράτεια του Δήμου.

2. Απαγόρευση Κατάτμησης & Ύπαρξη Ενιαίας Ανάγκης (βλ. Πράξη 4/2023, Πράξη 166/2017 Κλιμ. Τμ. 7):

• Περίληψη: Το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ως μη νόμιμο τον επιμερισμό μιας συνολικής ανάγκης σε περισσότερες κατηγορίες ή μικρότερες συμβάσεις με σκοπό την απευθείας ανάθεση.
• Εφαρμογή στην περίπτωσή σας: Εφόσον ο Δήμος έχει ήδη "δρομολογήσει" την κάλυψη της ανάγκης για συντηρήσεις οδών μέσω της Σ-Π, η εκ των υστέρων αφαίρεση ενός τμήματος (…….. για να ανατεθεί χωριστά συνιστά τεχνητή κατάτμηση. Η ύπαρξη διαφορετικού τίτλου ή CPV δεν αναιρεί τον ομοειδή χαρακτήρα των εργασιών.
  3. Το "Τεκμήριο της Ενιαίας Δαπάνης" (βλ. Πράξεις 100/2012, 153/2012 και 182/2012 (ΕλΣυν)):

Περίληψη: Κρίθηκε ότι δαπάνες που αφορούν "αποκατάσταση φθορών και βελτιώσεις" σε οδικά δίκτυα αποτελούν τμήματα μιας ευρύτερης ενιαίας εργασίας.

• Συνέπεια: Αν το άθροισμα της Σ-Π και της προτεινόμενης απευθείας ανάθεσης υπερβαίνει τα όρια της απευθείας ανάθεσης (που προφανώς τα υπερβαίνει, αφού η Σ-Π είναι 913.000€), τότε η απευθείας ανάθεση θεωρείται παράνομη, ακόμη και αν αφορά διαφορετικό οικισμό.

Γ΄. Εξαιρέσεις (Πότε θα ήταν νόμιμο)

Σύμφωνα με την Πράξη 240/2018 (Τμ. 7):

1. Μια δαπάνη μπορεί να θεωρηθεί μη ομοειδής μόνο αν αποδειχθεί ότι οι εργασίες είναι φύσει διαφορετικές ή αν προκύπτει απρόβλεπτο γεγονός (π.χ. επείγουσα αποκατάσταση μετά από φυσική καταστροφή που δεν καλύπτεται από το συμβατικό αντικείμενο της Σ-Π).
2. Διαφορετικό Φυσικό Αντικείμενο: Αν οι εργασίες στο Ζαγκλιβέρι απαιτούν εξειδικευμένες τεχνικές προδιαγραφές ή υλικά που δεν περιλαμβάνονται στο τιμολόγιο της μελέτης της Σ-Π. και αυτό μόνο υπό την αίρεση
   • της ολοκλήρωσης του φυσικού αντικειμένου της Σ-Π και
   • της εξάντλησης του Προϋπολογισμού (π.χ. εάν ο προϋπολογισμός της Σ-Π έχει εξαντληθεί ή δεν επαρκεί για τις νέες ανάγκες)

κάτι που δεν φαίνεται να ισχύει εδώ, καθώς η Σ-Π είναι

• πρόσφατη (με μεγάλη διάρκεια ισχύος και ολοκλήρωσης αυτής την 06η/08/2028.και
• μεγάλου ύψους Π/Υ..

Δ΄. Συμπερασματικά:

Δεν υφίσταται η νομική δυνατότητα για τον Δήμο σας να προβεί (ενώ βρίσκεται σε πλήρη ισχύ η προαναφερθείσα Συμφωνία - Πλαίσιο), σε νέα, διακριτή σύναψη σύμβασης έργου, μέσω της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης, με διαφορετικό ανάδοχο και τίτλο «Επανόρθωση οδοστρωμάτων σε τμήματα του οικισμού ……..», η οποία θα διαθέτει το ίδιο φυσικό αντικείμενο (ήτοι, συντήρηση και αποκατάσταση βλαβών και αστοχιών σε οδικά τμήματα του Δήμου).

Και αυτό διότι:

Εάν ο Δήμος προχωρήσει στην απευθείας ανάθεση:

1. Ο Δήμος κινδυνεύει με μη θεώρηση του χρηματικού εντάλματος από τον Επίτροπο. (Το ΕλΣυν / Ο Επίτροπος πιθανότατα θα αρνηθεί τη θεώρηση του χρηματικού εντάλματος, επικαλούμενος τεχνητή κατάτμηση και παράκαμψη της ισχύουσας Σ-Π).
2. Ο Ανάδοχος της Σ-Π έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει την απευθείας ανάθεση, καθώς του στερείται συμβατικό αντικείμενο για το οποίο διαγωνίστηκε και δεσμεύτηκε.

Ε΄. Πρόταση:

Η υλοποίηση του έργου στο ……… πρέπει να γίνει μέσω Εκτελεστικής Σύμβασης της υπάρχουσας Συμφωνίας-Πλαίσιο (Άρθρο 39, Ν. 4412/2016), με τη σύνταξη της αντίστοιχης μελέτης/επιμέτρησης από την Τεχνική Υπηρεσία.

ΣΤ΄. Πηγές στο site: dimosies-symvaseis.gr

Γ.4 Συμφωνία Πλαίσιο

https://dimosies-symvaseis.gr/index.php/anathesi-dimosion-ergon-meleton/475-kefalaio-g-proetoimasia-anathetouson-arxon-gia-tin-ektelesi-ergon-tou-nomou-4412-2016/g-4-symfonia-plaisio/370-g-4-symfonia-plaisio

Γ.4.1 Το Άρθρο 39 του Ν.4412/2016 “Συμφωνίες-πλαίσιο”

https://dimosies-symvaseis.gr/index.php/anathesi-dimosion-ergon-meleton/476-kefalaio-g-proetoimasia-anathetouson-arxon-gia-tin-ektelesi-ergon-tou-nomou-4412-2016/g-4-symfonia-plaisio/g-4-1-to-arthro-39-tou-n-4412-2016-symfonies-plaisio/371-g-4-1-to-arthro-39-tou-n-4412-2016-symfonies-plaisio

Γ.4.2 Το Άρθρο 273 του Ν.4412/2016 “Συμφωνίες - πλαίσιο”

https://dimosies-symvaseis.gr/index.php/anathesi-dimosion-ergon-meleton/477-kefalaio-g-proetoimasia-anathetouson-arxon-gia-tin-ektelesi-ergon-tou-nomou-4412-2016/g-4-symfonia-plaisio/g-4-2-to-arthro-273-tou-n-4412-2016-symfonies-plaisio/372-g-4-2-to-arthro-273-tou-n-4412-2016-symfonies-plaisio

Γ.4.5 Νομολογία από τον έλεγχο νομιμότητας των συμφωνιών πλαίσιο

https://dimosies-symvaseis.gr/index.php/anathesi-dimosion-ergon-meleton/480-kefalaio-g-proetoimasia-anathetouson-arxon-gia-tin-ektelesi-ergon-tou-nomou-4412-2016/g-4-symfonia-plaisio/g-4-5-nomologia-apo-ton-elegxo-nomimotitas-ton-symfonion-plaisio/375-g-4-5-nomologia-apo-ton-elegxo-nomimotitas-ton-symfonion-plaisio

 

Απάντηση σε ερώτημα συνδρομητή

ΘΕΜΑ : Κρατήσεις υπέρ ΕΜΔΥΔΑΣ σε έργα ΔΕΥΑ 

Ερώτηση : Για τα έργα ΔΕΥΑ (Βιβλίο ΙΙ) ισχύουν οι κρατήσεις 6ο/οο υπέρ ΕΜΔΥΔΑΣ?

Απάντηση :

Ισχύουν παρακάτω: 

Α΄. Υποχρέωση κρατήσεων υπέρ ΕΜΔΥΔΑΣ από Λογαριασμούς τωνΈργων

Ισχύουν :

• Οι διατάξεις της παρ. (θ’)του Άρθρου 53 Ν. 4412/2016 («Περιεχόμενο εγγράφων της σύμβασης») , σύμφωνα με την οποία : «Στις τιμές του προϋπολογισμού και του τιμολογίου, τόσο της υπηρεσίας όσο και της προσφοράς, περιλαμβάνεται κάθε σχετική δαπάνη, καθώς και τα γενικά έξοδα και όφελος της εργοληπτικής επιχείρησης. Αν γίνεται ρητή μνεία στα έγγραφα της σύμβασης μπορεί να προστίθεται στην εκτιμώμενη αξία της σύμβασης ποσοστό γενικών εξόδων και οφέλους, που ορίζεται σε δεκαοκτώ τοις εκατό (18%), ανεξαρτήτως πηγής χρηματοδότησης, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται η υπ` αρ. 8371/27.7.2016 συμφωνία μεταξύ εργοληπτικών ενώσεων και της ΠΟ-ΕΜΔΥΔΑΣ, όπως ισχύει ή τυχόν μελλοντικές συμφωνίες η με αρ. πρωτ. 8371/ 27.7.2016 συμφωνία μεταξύ Εργοληπτικών Ενώσεων και Π.Ο.ΕΜΔΥΔΑΣ, όπως ισχύει ή τυχόν μελλοντικές συμφωνίες…», (πχ αυτή που έπεται με την ΠΟΜΗΔΕΤΥ)

B;. Σε σχέση με την ερώτηση η ως άνω διάταξη διαφαίνεται ότι καταλαμβάνει τόσο τα Έργα των ΑΑ του Βιβλίου Ι, όσο και τα Έργα των ΑΦ του Βιβλίου ΙΙ

Από τον τύπο και το πνεύμα της Κατευθυντήριας Οδηγίας 26 (Απόφαση 1/15-04-2021 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων) με Θέμα: “ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΦΟΓΗΣ & ΕΙΔΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΥ ΙΙ Ν. 4412/2016 και της Κατευθυντήριας Οδηγίας 19 (Απόφαση 1/2018 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων)  με Θέμα” Συμβάσεις κάτω των ορίων των άρθρων 5 (ΒΙΒΛΙΟ Ι) και 235 (ΒΙΒΛΙΟ ΙΙ) του Ν. 4412/2016 (Α 147)«Δημόσιες συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και  2014/25/ΕΕ» δεν διαφαίνεται διάκριση ως προς αυτό.

Συνεπώς, υπάρχει συγκεκριμένο ενιαίο καθεστώς κρατήσεων για τις συμβάσεις που υπάγονται στον ν. 4412/2016, ασχέτως αν αφορούν έργα του Βιβλίου I ή του Βιβλίου II (όπως στις ΔΕΥΑ). Το νόμο αυτό (ή τις τροποποιήσεις/σχετικές αποφάσεις) καθορίζει ποιες κρατήσεις πρέπει να γίνονται στους λογαριασμούς πληρωμών και πώς υπολογίζονται.

Συνεπώς η ως άνω διάταξη διαφαίνεται ότι καταλαμβάνει τόσο τα Έργα των ΑΑ του Βιβλίου Ι, όσο και τα Έργα των ΑΦ του Βιβλίου ΙΙ.

Γ’. Ποιες κρατήσεις πρέπει να γίνονται στους λογαριασμούς πληρωμών και πώς υπολογίζονται:

Σχετικά με τις Κρατήσεις που ισχύουν στις συμβάσεις του ν. 4412/2016 ισχύει η Εγκύκλιος του ΥΠΕΘΟ (την οποία και σου αποστέλλω) που αφορά Έργα που υπάγονται στο Βιβλίο Ι και Βιβλίο II (χωρίς διαχωρισμό ή κάποια είδους διαφοροποίησης αυτών),΄

Η μόνη διάκριση γίνεται ως εξής :

• Συμβάσεις ανεξαρτήτως ποσού
• Συμβάσεις από 2.500,00 € και άνω
• Συμβάσεις άνω των 60.000,00 €

ΚΑΙ συγκεκριμένα ως εξής:

• 0,06 % υπέρ της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων – ΕΑΔΗΣΥ
  • Υπολογίζεται επί της αξίας κάθε πληρωμής προ φόρων και κρατήσεων.
  • Ισχύει για συμβάσεις από 2.500 € και άνω.
• 3 % Χαρτόσημο επί της κράτησης υπέρ ΕΑΔΗΣΥ, όπου:
  • Δηλαδή, επί του ποσού 0,06 % υπολογίζεται χαρτόσημο 3 %.
  • Επί του χάρτου αυτού επιβάλλεται 20 % υπέρ ΟΓΑ.
• Λοιπές Κρατήσεις

Συνημμένα

Κρατήσεις-Συμβάσεων-Ν-4412_2016

8.8.2016_simfonia_8371

Κ.Ο. 19 ΕΑΔΗΣΥ (ΩΩΥΓΟΞΤΒ-Θ73)

Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.-3965-23.07.2019

Νομολογία

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΑΡΘΡΟΥ 156 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΤΟΥΣ 2025 (Μέρος V)

399/2025 ΕΣ (Ε ΚΛΙΜΑΚΙΟ)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσυμβατικός έλεγχος 1ης συμπληρωματικής σύμβασης έργου Περιφέρειας για επισκευές, συντηρήσεις και αναβαθμίσεις αντλιοστασίων. Εν προκειμένω, οι προτεινόμενες με την ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτουν οι διατάξεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016.

Αιτιολογία :

Εργασίες αναγκαίες κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης. Ύπαρξη τεχνικών λόγων που δεν επιτρέπουν την αλλαγή αναδόχου χωρίς να δημιουργηθούν μείζονα προβλήματα στην άρτια και έντεχνη εκτέλεση του έργου. Η αξία της ελεγχόμενης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης δεν υπερβαίνει το 50 % του ποσού της αρχικής, χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης.

1236/2025 ΕΣ (ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσφυγές ανάκλησης. Πράξη Υπηρεσίας Επιτρόπου του ΕλΣυν, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για αντικαταστάσεις, επισκευές δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης, ομβρίων υδάτων σε Δήμο. Ο ορισμός μιας δημόσιας σύμβασης ως σύμβασης έργου ή υπηρεσιών ανάγεται στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν εξαρτάται από τον χαρακτηρισμό αυτής με βάση την εθνική νομοθεσία. Εν προκειμένω, κατόπιν αντικειμενικής εκτίμησης του συνόλου των ποιοτικών χαρακτηριστικών της σύμβασης, πρόκειται για μεικτή σύμβαση εκτέλεσης τεχνικών εργασιών και υπηρεσιών, με προέχοντα χαρακτήρα αυτόν της σύμβασης έργου. Κύριο χαρακτηριστικό της σύμβασης είναι η εκτέλεση επιμέρους εργασιών άμεσης επέμβασης αποκατάστασης βλαβών και προβλημάτων που θα ανακύπτουν στο δίκτυο ύδρευσης, αποχέτευσης ομβρίων υδάτων. Επειδή δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν επακριβώς ο τόπος, το αντικείμενο και η ποσότητα των απαιτούμενων επεμβάσεων, επιτρεπτώς ανατίθεται το εν λόγω έργο παρά την έλλειψη του στοιχείου του προσδιορισμού συγκεκριμένων εργασιών σε συγκεκριμένες θέσεις του δικτύου, οι οποίες προσδιορίζονται εκ των υστέρων από την αναθέτουσα αρχή. Δέχεται. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

1238/2025 ΕΣ (ΕΒΔΟΜΟ ΤΜΗΜΑ)

Δημόσιες συμβάσεις. Προσφυγή ανάκλησης πράξης της Επιτρόπου του ΕλΣυν, με την οποία η Επίτροπος απείχε, ως κατά χρόνο αναρμόδια, του ελέγχου σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης έργου για άμεση αποκατάσταση τεχνικού σε ρέμα λόγω ζημιών από θεομηνία. Ουσιώδεις τροποποιήσεις αρχικών συμβάσεων και προσυμβατικός έλεγχος. Εκ των υστέρων έλεγχος δημοσίων συμβάσεων για λόγους υπερέχοντος δημοσίου συμφέροντος. Εν προκειμένω, η Επίτροπος ήταν κατά χρόνο αναρμόδια να προβεί σε έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης, καθότι αυτή περιελάμβανε ήδη εκτελεσμένες, στο σύνολό τους, εργασίες. Απορρίπτει.